Có những thương hiệu được bắt đầu từ một ý tưởng kinh doanh. Nhưng cũng có những thương hiệu ra đời từ tình yêu dành cho một vùng đất và một nỗi trăn trở: làm thế nào để những giá trị vốn có của quê hương không bị lãng quên?
Pun Coffee thuộc về câu chuyện thứ hai ấy.
Giữa miền Tây Quảng Trị, nơi dãy Trường Sơn trải dài qua những triền đồi xanh của Hướng Phùng, cây cà phê đã bén rễ và tồn tại qua nhiều thế hệ. Cà phê Khe Sanh từng có những giai đoạn thăng trầm, khi người nông dân chủ yếu bán quả tươi hoặc cà phê nguyên liệu, còn tên tuổi vùng trồng chưa thực sự tương xứng với chất lượng mà vùng đất có thể tạo ra.
Năm 2019, Pun Coffee chính thức được thành lập. Phía sau thương hiệu là hành trình của Phan Hồng Phong và Lương Thị Ngọc Trâm – hai người lựa chọn quay về với cà phê Quảng Trị, tiếp nối kinh nghiệm của gia đình nhưng đồng thời tìm cho hạt cà phê quê hương một con đường mới: cà phê chất lượng cao –cà phê đặc sản
Không chỉ làm ra một hạt cà phê ngon
Điều Pun Coffee theo đuổi từ đầu không đơn thuần là tạo nên một sản phẩm có hương vị khác biệt. Bởi phía sau một tách cà phê là cả một chuỗi dài bắt đầu từ đất, giống cây, người nông dân, cách chăm sóc, thời điểm thu hái, phương pháp chế biến cho đến kỹ thuật rang và cách pha cuối cùng. Vì vậy, Pun lựa chọn con đường “From Farm to Cup” – từ nông trại đến tách cà phê.
Cà phê được tuyển chọn từ những quả chín, được kiểm soát từ vùng nguyên liệu, sau đó chế biến theo những phương pháp như Natural và Honey nhằm gìn giữ đặc tính tự nhiên của hạt. Mỗi phương pháp chế biến tạo nên một biểu hiện khác nhau về hương thơm, vị chua, độ ngọt và hậu vị – những yếu tố giúp người uống bắt đầu nhìn cà phê không chỉ bằng khái niệm “đậm hay nhạt”, mà bằng trải nghiệm hương vị của chính vùng đất nơi nó được sinh ra.
Đó cũng là cách Pun Coffee muốn người tiêu dùng hiểu về cà phê Quảng Trị một sản phẩm có nguồn gốc, có bản sắc và có câu chuyện riêng.
Khi chất lượng trở thành lời chứng minh
Cà phê đặc sản không thể được tạo nên chỉ bằng một câu chuyện hay. Cuối cùng, chất lượng hạt vẫn phải được đánh giá bằng những tiêu chuẩn chuyên môn.
Năm 2021 là một dấu mốc quan trọng khi mẫu Arabica của Pun Coffee được xếp Top 1 dòng Arabica tại Cuộc thi Cà phê Đặc sản Việt Nam. Những năm sau đó, Pun Coffee tiếp tục xuất hiện ở nhóm dẫn đầu của cà phê đặc sản Việt Nam. Website chính thức của doanh nghiệp hiện công bố Pun đạt Top 1 các năm 2021, 2023, 2024 và 2025. Năm 2022, cà phêQuảng Trị đại diện bởi Pun Coffee tiếp tục được ghi nhận tại cuộc thi quốc tế AVPA tại Pháp. Nhưng có lẽ ý nghĩa lớn hơn của những giải thưởng không nằm ở chiếc cúp. Chúng chứng minh một điều: Arabica từ một vùng trồng chỉ ở khoảng 550–650 m tại Hướng Phùng vẫn có thể tạo nên những hạt cà phê đặc sản có bản sắc và đủ sức bước vào những sân chơi chuyên môn lớn.
Và từ đó, người ta có thêm một lý do để nhớ đến cái tên cà phê Quảng Trị trên bản đồ cà phê Việt Nam.
Một thương hiệu chỉ thực sự có giá trị khi người nông dân cùng được hưởng lợi
Nếu câu chuyện của Pun Coffee chỉ dừng lại ở những hạt cà phê ngon, có lẽ đó vẫn chưa phải điều khác biệt nhất. Điều thương hiệu này theo đuổi sâu hơn là xây dựng một chuỗi giá trị mà trong đó người trồng cà phê không đứng ngoài thành công của sản phẩm.
Hướng Phùng là nơi sinh sống của nhiều hộ đồng bào Bru – Vân Kiều. Trong quá trình xây dựng vùng nguyên liệu, Pun Coffee liên kết với các hộ nông dân, hướng dẫn thay đổi phương thức canh tác, lựa chọn quả chín khi thu hoạch và nâng cao chất lượng nguyên liệu ngay từ vườn. Đó là một thay đổi tưởng nhỏ nhưng có ý nghĩa lớn.
Khi chất lượng được tạo ra ngay từ nông trại, giá trị gia tăng không còn tập trung hoàn toàn ở khâu rang xay hay bán hàng. Người nông dân trở thành một phần thực sự trong hành trình xây dựng thương hiệu. Và khi một hạt cà phê được bán với giá trị cao hơn, điều Pun mong muốn không chỉ là doanh nghiệp có thêm doanh thu, mà người làm ra hạt cà phê cũng có một sinh kế tốt hơn từ chính mảnh đất của mình.
“Mang rừng về vườn cà phê”
Pun Coffee đang đi thêm một bước nữa: từ làm cà phê đặc sản sang xây dựng một hệ sinh thái cà phê bền vững. Từ năm 2022, doanh nghiệp triển khai định hướng “Mang rừng về vườn cà phê”, chuyển dần những diện tích độc canh sang mô hình nông – lâm kết hợp, đưa cây che bóng, cây lâm nghiệp, cây ăn quả và những thành phần sinh thái khác trở lại vườn cà phê. Mục tiêu không đơn giản chỉ là tạo cảnh quan đẹp.
Cây che bóng giúp giữ ẩm, hạn chế xói mòn; phụ phẩm cà phê và phế phụ phẩm nông nghiệp được tận dụng làm phân hữu cơ; sự đa dạng cây trồng giúp từng bước phục hồi đất và giảm phụ thuộc vào phương thức canh tác thâm dụng hóa chất. Xa hơn nữa là khát vọng xây dựng những vùng cà phê gắn với giảm phát thải, giá trị sinh thái và từng bước tiếp cận thị trường carbon. Đây chưa phải câu chuyện có thể hoàn thành trong một vài mùa vụ.
Nhưng chính việc một doanh nghiệp cà phê nhỏ ở miền Tây Quảng Trị bắt đầu đặt câu hỏi về đất, rừng, đa dạng sinh học và phát thải carbon cho thấy cách Pun nhìn về tương lai của cà phê đã thay đổi: sản phẩm tốt không thể tồn tại lâu dài nếu môi trường tạo ra nó ngày càng suy kiệt.
Pun Coffee – hơn cả một tách cà phê
Theo câu chuyện thương hiệu Pun Coffee, cái tên “Pun” gắn với vùng đất nơi thương hiệu khởi nguồn; đồng thời được lý giải với ý nghĩa về sự say mê trước hương thơm và niềm hạnh phúc. Có lẽ đó cũng là một cách đẹp để nói về hành trình Pun đang đi.
Từ một hạt cà phê trên những triền đồi Hướng Phùng, Pun Coffee muốn làm ra một sản phẩm đủ ngon để người uống nhớ đến. Nhưng cao hơn chất lượng của một tách cà phê là mong muốn để khi nhắc đến Pun, người ta nhớ tới núi rừng Trường Sơn từ Hướng Phùng – Quảng Trị, nhớ tới những người nông dân Bru – Vân Kiều đang sống cùng cây cà phê, nhớ tới những khu vườn đang dần có thêm bóng cây và nhớ tới một thế hệ những người trẻ đã lựa chọn quay về quê hương để làm lại giá trị của một sản phẩm bản địa. Bởi một thương hiệu bền vững không chỉ được đo bằng việc nó bán được bao nhiêu sản phẩm. Giá trị của một thương hiệu còn nằm ở điều gì tốt đẹp hơn được tạo ra cho vùng đất sau khi thương hiệu ấy xuất hiện. Và đó cũng là con đường Pun Coffee đang lựa chọn:
PUN COFFEE
From the Central Annamites of Quang Tri, Vietnam.
