Giữa những triền núi của Hướng Phùng, nơi cà phê đã bén rễ xanh màu, có những người đang lựa chọn một cách làm khác: 𝑘ℎ𝑜̂𝑛𝑔 𝑐ℎ𝑖̉ 𝑡𝑟𝑜̂̀𝑛𝑔 𝑐𝑎̀ 𝑝ℎ𝑒̂ đ𝑒̂̉ 𝑙𝑎̂́𝑦 𝑞𝑢𝑎̉, 𝑚𝑎̀ 𝑥𝑎̂𝑦 𝑑𝑢̛̣𝑛𝑔 𝑐𝑎̉ 𝑚𝑜̣̂𝑡 ℎ𝑒̣̂ 𝑠𝑖𝑛ℎ 𝑡ℎ𝑎́𝑖 𝑞𝑢𝑎𝑛ℎ 𝑐𝑎̂𝑦 𝑐𝑎̀ 𝑝ℎ𝑒̂ đ𝑒̂̉ 𝑐𝑢̀𝑛𝑔 𝑡𝑢̛𝑜̛𝑛𝑔 ℎ𝑜̂̃ 𝑐𝑢̀𝑛𝑔 𝑝ℎ𝑎́𝑡 𝑡𝑟𝑖𝑒̂̉𝑛.
𝐓𝐮̛̀ 𝐧𝐠𝐮̛𝐨̛̀𝐢 𝐭𝐡𝐮 𝐦𝐮𝐚 𝐜𝐚̀ 𝐩𝐡𝐞̂ đ𝐞̂́𝐧 𝐧𝐠𝐮̛𝐨̛̀𝐢 𝐱𝐚̂𝐲 𝐝𝐮̛̣𝐧𝐠 𝐯𝐮̀𝐧𝐠 𝐧𝐠𝐮𝐲𝐞̂𝐧 𝐥𝐢𝐞̣̂𝐮:
Câu chuyện của anh Phương với cà phê Hướng Phùng không bắt đầu từ một thương hiệu. Năm 2001, từ Nghệ An vào Hướng Phùng thăm người thân, anh lựa chọn ở lại mảnh đất này. Từ một quán tạp hóa nhỏ, rồi đến năm 2011 bắt đầu thu mua cà phê quả tươi cho các nhà máy, anh có nhiều năm đi cùng người trồng cà phê và chứng kiến những thăng trầm của loại cây đã gắn bó với vùng đất Hướng Phùng. Càng làm, anh càng nhận ra rằng: nếu chỉ bán nguyên liệu, phần lớn giá trị của hạt cà phê sẽ rời khỏi chính nơi đã sinh ra nó. Và khi mình bắt đầu biết anh cà phê Hướng Phùng quanh quẩn đâu đó giá 4000đ/kg. Chính anh đôi khi cũng kể “những lúc giá thấp quá phải nghĩ đến việc chia đôi vườn cùng người hái” và muốn thay đổi điều đó, phải bắt đầu từ cách chúng ta làm ra hạt cà phê.
𝐊𝐡𝐨̂𝐧𝐠 𝐜𝐡𝐢̉ 𝐥𝐚̀ 𝐯𝐮̛𝐨̛̀𝐧 𝐜𝐚̀ 𝐩𝐡𝐞̂ – 𝐦𝐚̀ 𝐥𝐚̀ 𝐦𝐨̣̂𝐭 𝐡𝐞̣̂ 𝐬𝐢𝐧𝐡 𝐭𝐡𝐚́𝐢
Bốn Phương lựa chọn phát triển cà phê theo hướng sinh thái, hữu cơ và nông – lâm kết hợp. Thay vì nhìn vườn cà phê như một vùng độc canh chỉ có một loại cây, hướng đi của mô hình là đưa cây cà phê trở lại gần hơn với hệ sinh thái tự nhiên: có cây che bóng, cây bản địa, cây ăn quả và các tầng thực vật cùng tồn tại. Trong hệ thống ấy, cây rừng và cây che bóng góp phần tạo tiểu khí hậu; thảm thực vật giúp bảo vệ đất; phụ phẩm nông nghiệp được tận dụng trở lại cho sản xuất.
Đặc biệt, vỏ cà phê sau chế biến không đơn thuần trở thành chất thải. HTX đã tận dụng hàng chục tấn vỏ cà phê để ủ thành phân hữu cơ vi sinh, trả nguồn dinh dưỡng trở lại chính những vườn cây đã tạo ra chúng. Một vòng tuần hoàn được hình thành: Đất nuôi cây – cây tạo quả – quả tạo giá trị – phụ phẩm trở về nuôi đất. Đó chính là cách nông nghiệp sinh thái bắt đầu từ những điều rất thực tế.
𝐂𝐡𝐚̂́𝐭 𝐥𝐮̛𝐨̛̣𝐧𝐠 𝐩𝐡𝐚̉𝐢 𝐛𝐚̆́𝐭 đ𝐚̂̀𝐮 𝐭𝐮̛̀ 𝐪𝐮𝐚̉ 𝐜𝐚̀ 𝐩𝐡𝐞̂ 𝐭𝐫𝐞̂𝐧 𝐜𝐚̂𝐲
Với Bốn Phương, một ly cà phê ngon không thể được “sửa chữa” hoàn toàn ở khâu rang hay pha chế. Chất lượng phải được tạo ra ngay từ vườn. Cà phê được chăm sóc theo hướng giảm dần sự phụ thuộc vào hóa chất, tăng sử dụng nguồn dinh dưỡng hữu cơ và chế phẩm sinh học. Khi thu hoạch, chú trọng lựa chọn quả chín, sau đó kiểm soát kỹ các công đoạn sơ chế, lên men, phơi, rang và hoàn thiện sản phẩm.
Bởi vậy, phía sau một gói Bốn Phương Coffee không chỉ có hạt Arabica hay Liberica của vùng Hướng Phùng. Ở đó còn có đất đỏ, khí hậu Trường Sơn, những mùa mưa nắng và rất nhiều công sức của người trồng cà phê.
Đi một mình có thể làm được một vườn cà phê – đi cùng nhau mới tạo được một vùng nguyên liệu. Điều đáng quý trong hướng phát triển của HTX Bốn Phương là mô hình không dừng lại trong khu vườn của riêng mình. Từ diện tích gia đình chuyển đổi sang hướng hữu cơ, HTX từng bước kết nối với các hộ trồng cà phê trong vùng, hướng dẫn yêu cầu thu hái và nâng cao chất lượng nguyên liệu, đồng thời tổ chức thu mua và chế biến để gia tăng giá trị cho sản phẩm. Đó cũng là vai trò quan trọng nhất của một hợp tác xã thế hệ mới: “HTX không đứng giữa nông dân và thị trường – HTX phải trở thành cây cầu để người nông dân đi được gần hơn tới thị trường. Khi người trồng được trả giá tốt hơn cho những quả cà phê được chăm sóc và thu hái đúng tiêu chuẩn, họ sẽ có thêm động lực để tiếp tục bảo vệ đất, bảo vệ cây và theo đuổi phương thức canh tác bền vững.”
𝐓𝐮̛̀ 𝐇𝐮̛𝐨̛́𝐧𝐠 𝐏𝐡𝐮̀𝐧𝐠, 𝐭𝐮̛̀𝐧𝐠 𝐛𝐮̛𝐨̛́𝐜 𝐤𝐡𝐚̆̉𝐧𝐠 đ𝐢̣𝐧𝐡 𝐠𝐢𝐚́ 𝐭𝐫𝐢̣ 𝐜𝐮̉𝐚 𝐜𝐚̀ 𝐩𝐡𝐞̂ đ𝐢̣𝐚 𝐩𝐡𝐮̛𝐨̛𝐧𝐠
Những nỗ lực ấy đang dần được ghi nhận. Bốn Phương Coffee đã được công nhận là Sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu cấp quốc gia năm 2025.Nhưng có lẽ giá trị lớn hơn một danh hiệu chính là việc một hợp tác xã địa phương đang từng bước chứng minh rằng: Cà phê Hướng Phùng hoàn toàn có thể đi xa hơn khi giá trị được tạo ra và giữ lại ngay tại vùng nguyên liệu. Không chỉ bán quả tươi, không chỉ bán cà phê nhân, mà tiến tới làm chủ nhiều hơn chuỗi giá trị – từ vườn cây → thu hái → sơ chế → chế biến → rang xay → sản phẩm → người tiêu dùng.
𝐕𝐚̀ 𝐩𝐡𝐢́𝐚 𝐬𝐚𝐮 𝐁𝐨̂́𝐧 𝐏𝐡𝐮̛𝐨̛𝐧𝐠 𝐯𝐚̂̃𝐧 𝐥𝐚̀ 𝐜𝐚̂𝐮 𝐜𝐡𝐮𝐲𝐞̣̂𝐧 𝐜𝐮̉𝐚 𝐦𝐨̣̂𝐭 𝐧𝐠𝐮̛𝐨̛̀𝐢 𝐥𝐚̀𝐦 𝐜𝐚̀ 𝐩𝐡𝐞̂
Hơn hai thập kỷ kể từ ngày anh Nguyễn Duy Phương lựa chọn Hướng Phùng làm nơi lập nghiệp, hành trình ấy đã đi từ một quán cà phê nhỏ, qua những năm tháng thu mua nguyên liệu, rồi đến vùng trồng, nhà xưởng và thương hiệu Bốn Phương Coffee hôm nay. Có lẽ chính quãng đường đó giúp anh hiểu rằng: “𝘎𝑖𝘢́ 𝘵𝑟𝘪̣ 𝘭𝑜̛́𝘯 𝘯ℎ𝘢̂́𝑡 𝑐𝘶̉𝑎 𝑐𝘢̀ 𝘱ℎ𝘦̂ 𝘬ℎ𝘰̂𝑛𝘨 𝘯𝑎̆̀𝘮 𝘰̛̉ 𝘷𝑖𝘦̣̂𝑐 𝑐𝘩𝑢́𝘯𝑔 𝑡𝘢 𝘤𝑜́ 𝑡𝘩𝑒̂̉ 𝑙𝘢̂́𝑦 𝑡𝘶̛̀ đ𝑎̂́𝘵 𝘣𝑎𝘰 𝘯ℎ𝘪𝑒̂𝘶, 𝑚𝘢̀ 𝘤𝑜̀𝘯 𝘰̛̉ 𝘷𝑖𝘦̣̂𝑐 𝑠𝘢𝑢 𝑚𝘰̂̃𝑖 𝑚𝘶̀𝑎 𝑣𝘶̣, 𝑐𝘩𝑢́𝘯𝑔 𝑡𝘢 đ𝑒̂̉ 𝑙𝘢̣𝑖 𝑐𝘩𝑜 đ𝘢̂́𝑡, 𝘤ℎ𝘰 𝘯𝑔𝘶̛𝑜̛̀𝘪 𝘯𝑜̂𝘯𝑔 𝑑𝘢̂𝑛 𝑣𝘢̀ 𝘤ℎ𝘰 𝘷𝑢̀𝘯𝑔 𝑞𝘶𝑒̂ 𝑛𝘢̀𝑦 𝑛𝘩𝑢̛̃𝘯𝑔 𝑔𝘪̀”
Đó cũng là cách HTX Nông nghiệp Sinh thái Bốn Phương đang lựa chọn để viết tiếp câu chuyện cà phê Hướng Phùng: Làm nông nghiệp thuận theo tự nhiên – nâng giá trị hạt cà phê – và cùng người nông dân phát triển bền vững trên chính mảnh đất quê hương này.
𝐓𝐡𝐨̂𝐧𝐠 𝐭𝐢𝐧 𝐥𝐢𝐞̂𝐧 𝐡𝐞̣̂:
𝐇𝐓𝐗 𝐍𝐍𝐒𝐓 𝐁𝐨̂́𝐧 𝐏𝐡𝐮̛𝐨̛𝐧𝐠
Đ𝐢̣𝐚 𝐜𝐡𝐢̉: 𝐓𝐡𝐨̂𝐧 𝐏𝐡𝐮̀𝐧𝐠 𝐋𝐚̂𝐦 – 𝐱𝐚̃ 𝐇𝐮̛𝐨̛́𝐧𝐠 𝐏𝐡𝐮̀𝐧𝐠 – 𝐭𝐢̉𝐧𝐡 𝐐𝐮𝐚̉𝐧𝐠 𝐓𝐫𝐢̣
Đ𝐢𝐞̣̂𝐧 𝐭𝐡𝐨𝐚̣𝐢: 𝟎𝟗𝟖𝟔 𝟎𝟏𝟐 𝟒𝟑𝟓
